|
17 september 2010
Zoeken naar de zin van het bestaan
Vele mensen zoeken op de een of andere manier naar de zin van het bestaan. Mensen dromen, verlangen naar zin in het leven. Waarom eigenlijk? Waarom stoppen we niet gewoon met het zoeken naar betekenis? Is het uit angst? “De vrees voor het volslagen toeval? De angst dat de weinige zin van dit leven louter door onszelf is geschapen?†Alain de Botton. En zou dat dan zo dramatisch zijn, als wij zelf de enige kunnen zijn die zin en betekenis aan dit leven kunnen geven? Misschien is het wel de keerzijde en het geluk van vrijheid, dat wijzelf, staande in de geschiedenis, zin en betekenis aan ons eigen leven kunnen geven.
Doe maar gewoon wat je leuk vindt
Maar hoe geef ik zin en betekenis aan mijn eigen leven? Ik stel me altijd voor dat het leven wat meer een feestje zou zijn, wanneer meer mensen authentiek in het leven zouden staan. Maar misschien heeft het wel te maken met mijn persoonlijke zoektocht naar authenticiteit. Juist omdat ik steeds meer mijn weg vindt, in dit leven, begint mijn eigen leven hoe langer hoe meer op een feestje te lijken. Middenin dit tranendal dat wereld heet. Niet voor niets is een van onze levensmotto’s: ‘Doe maar gewoon wat je leuk vindt, het leven is te kort om te vullen met zaken waar je je eigenlijk niet mee wilt bezighouden.
Oppervlakkig?
Toen ik afgelopen mei nietsvermoedend deze uitspraak met collega dominees deelde, stuiterden die dominees over me heen. Nee, dat was absoluut niet de bedoeling van leven. Stel je voor zeg: gewoon doen wat je leuk vindt. Nee, daarvoor had een mens veel te veel plichten en verantwoordelijkheden. Onmiddellijk werd mij oppervlakkigheid verweten.
Gewoon doen wat je leuk vindt, de vraag is of dat oppervlakkig is? Het getuigt misschien veel meer van kracht. Zou het bovendien denkbaar kunnen zijn dat dat bedoeld wordt met dat gedeelte van de uitspraak van Jezus: heb je naaste lief als jezelf. Jezelf liefhebben: gewoon doen wat je leuk vindt. In de christelijke traditie is altijd eindeloos veel op die naaste ingezoomd, terecht misschien, maar als daarmee de lol in het leven verdwijnt…
Zin in Zuid
Zin in Zuid – het nieuwe project van de Amsterdamse kerken hier in Zuid – begint bij deze eerste opdracht van Jezus. Jezelf liefhebben, het leven ook gewoon leuk vinden. Het is best belangrijk dat je als 20-er je identiteit begint te vinden. Wie ben ik? Wat vind ik belangrijk? Hoe vertel ik het mijn ouders? wat voor werk wil ik doen? Hoe vind ik mijn plek in dit leven?
Identiteit: worden/zijn wie je bent
1. Aurelius Augustinus – kerkvader uit de vierde eeuw – zei het aldus: zijn wie je bent, daar draait het om in dit leven: zijn wie je bent. Johann Wolfgang von Goethe heeft deze gedachte in de 18e eeuw nieuw leven ingeblazen: werden wer du bist. Vandaag de dag wordt deze uitspraak: worden wie je bent aan Friedrich Nietsche toegeschreven. En hoewel het worden wie je bent, misschien niet exact hetzelfde is als jezelf liefhebben, ben ik ervan overtuigd dat deze twee gedachten zeer nauw met elkaar verweven zijn. Authentiek leven… Ik geloof dat je als mens ogenblikkelijk voelt of je op de goede weg zit, ja of nee.
Onze behoeften zijn eindeloos. We willen graag meer, we willen graag groter, we willen graag anders. Maar als onze behoeften inderdaad eindeloos zijn, betekent dat maar een ding: alleen de waarheid en de liefde kan ze stillen.
Worden wie je bent: voor liefde gemaakt
Worden wie je bent… In de Bijbelse boodschap van Thora, profeten en Jezus – geboren te Bethlehem, wordt dit worden wie je bent nog wat verder ingevuld. Worden wie je bent: voor liefde gemaakt. Veel Bijbelse teksten, en we hebben er vandaag maar een tweetal gelezen, komen hierop uit. Jij, mens, bent voor liefde gemaakt.
Eerst is je verlangen erop gericht om je eigen behoeften te bevredigen, pas als die bevredigt zijn, kun je werkelijk openstaan voor de behoeften van anderen. En gaat het er niet meer om dat jouw verlangen bevredigt wordt, maar dat je anderen een thuis biedt, dat jij liefde bent, dat je liefde wordt in het leven van anderen. Dorothee Sölle.
Worden wie je bent: voor liefde gemaakt. Alle activiteiten van Zin in Zuid zullen op de een op andere manier hiermee uitkomen. Worden wie je bent: voor liefde gemaakt.
Over 20-ers en 30-ers
20-ers vliegen nog uit over de hele wereld, gewoon just for the fun. Zij moet hun plek nog vinden op deze aarde, ontdekken wat werkelijk belangrijk is in het leven…
30-ers daarentegen zijn meer aan het nestelen en settelen op deze wereld. 30-ers kopen huizen, krijgen kinderen, vinden meer en meer hun plek in het werkende leven. Kortom: 30-ers bouwen meer dan 20-ers hun huisje, boompje en beestje. En natuurlijk ben ik mij ervan bewust dat er ook 20-ers en 30-ers zijn die zich niet in deze stereotiepe formulering zullen herkennen.
De verhouding liefde en identiteit
Maar of het nu gaat om liefde voor jezelf, of om liefde voor anderen, om liefde draait het in dit leven. En als ik je vanavond niet kan overtuigen, luister dan maar naar de radio, naar de liedjes over liefde. Als je niet van radio houdt, lees je klassieken: van Thora en profeten, Jezus van Nazareth, en Augustinus, Kierkengaard, Levinas, Bonheuffer, Sölle en Hesse.
“Waarom is liefde zo cruciaal voor onze identiteit? Ten eerste en bovenal, omdat er een ander is, die je bestaan erkent. Jij hebt mij lief, dus ik ben†Rob Wijnberg. Levinas keert dit om: ik heb jou lief, dus ik zie wie je bent. Hoe meer wij tot liefde en toewijding in staat zijn, des te zinrijker wordt ons leven.
Het leven krijgt uitsluitend zin door de liefde
Het leven krijgt uitsluitend zin door de liefde. Herman Hesse. Hoe liefde? Zo liefde. Liefde, niet zoetsappig, niet vleierig, niet enkel als dwaze verliefdheid, maar als kracht in dit bestaan. Een kracht die je groter en aantrekkelijker maakt dan je al bent. Liefde, die het beste in jezelf naar boven haalt. Liefde, die het beste in de ander naar boven haalt. Heb je naaste lief als jezelf. Het zou ook wel een erg oppervlakkige opvatting van liefde zijn als de radicale kritiek op de mensheid er ook niet in opgesloten lag. De wereld waarin wij leven overtuigt mij ervan dat we te weinig liefde hebben opgebracht…
Daarom zijn geloof en liefde misschien ook wel zo nauw met elkaar verweven. Je moet het maar durven, je moet er nog maar in kunnen geloven dat liefde de scheppende bindende kracht is, in dit bestaan. Deze wereld waar de ene mens de andere neerslaat, waar mensen niet ophouden wapens te maken en ze te gebruiken. Deze wereld waar de naweeën van de 11e september ons nog dagelijks bezighouden. Misschien zeggen we daarom ook wel dat liefde ook troost is, in een wereld als deze.
Waar komt liefde vandaan?
Waar zetelt dit raadsel van leven, dit geheim, dit heilige? Waar komt de liefde vandaan? Wie weet waar liefde woont? Wie weet of zij bestaat? Waar is de plaats waar zij verblijf houdt? Woont ze soms hier ver vandaan?...
Deze vindplaats van de liefde ligt in het verborgene, om het met de woorden van Soren Kierkegaard te zeggen, zoals de Levende G-d de verborgene is. Mochten we al iets over deze verborgen G-d kunnen zeggen, dan is het wel dat G-d de bron van leven en van liefde is. Zelfs Nietsche kon dit bevestigen: ‘Wat door liefde tot stand komt, is niet moreel, maar religieus.
Wat zeggen de filosofen?
Worden wie je bent… Voor liefde gemaakt…. Je vindt nogal wat, Petra van Zin in Zuid. Dat is jouw geloofsovertuiging, maar ik weet het zo net nog maar niet. Ben ik het wel met je eens? Wat beweren theologen? Wat staat er in de bijbel? Wat zeggen de filosofen? Zin in Zuid gaat lezen, samen boeken lezen, om erachter te komen wat intelligente mensen voor ons beweerd hebben. Wat mij betreft beginnen we met Kierkegaard, of met die intrigerende bijbel.
Wat vinden vrouwen die op vrouwen vallen?
Worden wie je bent, voor liefde gemaakt… Wat nu, je bent lesbienne, en voelt je – vanaf dat eerste moment dat je dat ontdekte – niet meer welkom in de kerk. Want het staat toch in de bijbel dat…? Dan ga ik ervan uit dat je bij Zin in Zuid een plek kunt vinden, die teksten zelf zult lezen, maar ook andere teksten die meer ruimte bieden aan je geaardheid. Dat je in gesprek komt met anderen in dezelfde situatie, en dat je ontdekt wie je bent. Namelijk lesbienne, en meer dan dat. Je identiteit staat of valt echt niet alleen bij het feit dat je op vrouwen valt.
Hoezo liefde in deze onrechtvaardige wereld?
Worden wie je bent… Voor liefde gemaakt…. Ik ben niet zo’n denker, ik loop alleen vreselijk aan tegen het feit dat deze wereld zo onrechtvaardig is. In ons land worden ook onschuldige mensen vastgezet, alleen maar omdat ze niet de juiste papieren hebben. Ik zou graag meer willen doen. Kom bij Zin in Zuid, en bezoek samen met andere gevangenen, in de Havenstraat, of in de Bijlmerbajes.
Zin in Zuid verboden aan vier wijkkerken in Amsterdam-Zuid
Zin in Zuid zal niet komen te zwemmen in zuid. Zin in zuid is principieel verbonden aan de vier wijkkerken van de protestantse kerk in Amsterdam Zuid, de Thomas, Vrijburg, Oranje en uiteraard onze gastheer van vandaag, de Willem. Zin in Zuid kijkt over haar grenzen heen, omdat de liefde niet voorbehouden is aan datgene wat erg op jezelf lijkt. Zin in Zuid wil ontmoeten, samenwerken, met andere geloofsgemeenschappen, met andere organisaties.
Zin in Zuid: Zin om mee te doen?
Heb je Zin om mee te doen met Zin in Zuid? Laat het me weten, want samen staan we sterk. Niet 1 voorganger en 1 organist. De diversiteit van onze kerk, van ons geloven, mag veel meer ten toon gesteld worden, als kracht van de kerk en als meerwaarde. Ik geloof in de kracht van 1 + 1 = meer dan 2. In managementtaal wordt dat synergie genoemd, in de kerk noemen wij dat (als we dat nog durven) de kracht van de Heilige Geest. Benaming: verschillend, maar het effect/ gegeven is hetzelfde.
Wat mij betreft, gaan we voluit aan de slag in januari 2011. Tot die tijd is er nog voorbereidend werk te doen: een plan schrijven, programma´s maken, mensen werven, kerkbesturen overtuigen van de zin van dit project. En wat mij betreft doen we dat samen, ook in de komende fase van dit project. Zit jij hier als 20-er, of als 30-er en je wilt op welke manier jouw krachten, je talenten ook aanspreken, let me know, and we will start tomorrow.
Petra Kerssies
uitgesproken bij de start van Zin in Zuid
op 5 september 2010
